استاد خاکساری

آن چشمه جوشان صفا رفت: یادی از استاد محمدعلی خاکساری

ostad-khaksari — Tue, 07 Aug 2007 07:54:45 GMT

محسن حاجیزینالعابدینی[1]

کمتر کسی را میتوان یافت که در مشهد باشد و گوشه نظری به کتاب و کتابداری داشته باشد و جناب خاکساری را نشناسد. مردی که در نهایت صفا، مهربانی و عشق، برای همه و در همه حال پشتوانهای بود. با وجود و حضور او همیشه آدم بهانهای داشت که به کتابخانه مرکزی برود. اصلا بهانه لازم نبود، تا از دور آدم را میدید، جوشش محبتش قلیان میکرد و تو بودی و یک دنیا حرف شیرین شنیدن و دقایقی که بی آنکه قدرشان را بدانی به سرعت میگذشتند. موجی از مهر و صمیمتی بی غش شما را فرا میگرفت و کلمات و جملات، ناخودآگاه ضربآهنگی به مهر میگرفتند. و فرق نمیکرد که الان دانشجوی او بودی یا ده سال پیش.

او آن چنان برای همه ارزش قائل بود که یاد و اعمال مثبت و شیرین هیچ کس از خاطرش نمیرفت به طوری که همه را حتی به اسم کوچک میشناخت. یادم است چهارسال از زمان فارغالتحصیلی ما از دانشگاه گذشته بود و بعد از این چهار سال، با یکی از دوستان، برای اولین بار دوباره به دانشگاه و برای دیدار اساتید و دوستان رفتیم. یکی از جاهایی هم که همیشه برای ما مقدس و مظهر یادگیری بود و به یمن وجود استاد، همیشه پذیرا، همین کتابخانه مرکزی دانشگاه فردوسی بود. برایمان بسیار جالب بود که بعد از این سالها، وقتی استاد خاکساری عزیز با گشادهرویی همیشگی به استقبالمان آمد و بسیاری از جزئیاتی از آن دوران را که ما از خاطر برده بودیم به خاطر میآورد. جالبتر اینکه اشاره کرد به کتابی که من در آن سالها فهرستنویسی کرده بودم و موضوعی که من برای آن انتخاب کرده بودم و ایشان موضوعی دیگر را که با همه جزئیات در خاطرشان بود، برای آن مناسب تر دیده و پیشنهاد کرده بودند. جالبتر اینکه از احوال بسیاری از دوستان و دانشجویان همدورهای ما و دورههای دیگر، بیشتر از ما اطلاع داشت. و این نشانگر روح بلند انسانی این مرد شریف بود.

از دیگر ویژگیهای ایشان، شخصیت علمییشان بود. ایشان دارای مدرک کارشناسی در رشته حکمت و فلسفه اسلامی از دانشكدة الهيات و معارف اسلامي دانشگاه فردوسي مشهد بود. همچنين دوره سه سالة مؤسسه وعظ و تبليغ اسلامي و تحصيلات حوزوي شامل دورة مقدمات، سطوح عاليه، خارج فقه و اصول در حوزة علميه مشهد را گذرانده بود و به جرات میتوان گفت از بسیاری اساتید اطلاعات بهتر و جامعتری داشت. به زبان عربی تسلط داشت و کتاب مهم «تاريخ كتاب: از كهن ترين دوران تا عصر حاضر» را از زبان عربی به فارسی ترجمه و منتشر کرد.

در زمینه کتابداری نیز، با آنکه آموزشهای آکادمیک ندیده بود ولی از دانش ارزشمندی برخوردار بود. سابقه آشنایی ایشان با کتابداری به دوران دانشجوئي باز میگشت که به مدت 6 سال (49-1343) بنا بر علاقهای که به این حوزه داشتند، كتابدار كتابخانه دانشكده الهيات بودند. همچنین دورة كتابداري (ردهبندی کنگره) را در سال 1348 گذرانده بودند و پس از فارغالتحصیلی و از ابتدای تاسیس کتابخانه مرکزی دانشگاه فردوسی در این کتابخانه مشغول به کار بودند. کار ایشان نیز از دیگران متمایز بود. هیچگاه نه خودشان و نه اطرافیان احساس نمیکردند که کارمند هستند و موظف به انجام کاری. بلکه کار کتابخانه برای ایشان عشقی بود پایانناپذیر.

به حق ایشان یکی از اساتید طراز اول فهرستنویسی منابع، به خصوص منابع اسلامی و عربی بودند. ایشان هم به موضوعات اسلامی و عربی وارد و مسلط بود و هم فهرستنویسی آنها را با دقت و مهارت کافی و به سبک خودش انجام میداد. کافی بود عنوان کتابی را به ایشان بگوئید و موضوعها، شمارههای ردهبندی دیویی و کنگره آن را برای شما بازگوید.

از جمله فعالیتهای پر ارزش دیگر ایشان، عضویت در هیات مدیره انجمن کتابداری و اطلاعرسانی شاخه خراسان بود که در مدت عمر پر بارش از هیچ کوششی در راه اعتلای کتابداری و اطلاعرسانی کشور و به خصوص خطه خراسان دریغ نکرد.

همه آنانی که تا قبل از ورود رایانه به کتابخانهها به کار فهرستنویسی و ردهبندی اشتغال داشتهاند، "فهرستگان (یا درهمکرد) کتابهای فهرست شده در کتابخانه مرکزی دانشگاه فردوسی مشهد" را به خاطر دارند. زیرا فهرستنویسی و ردهبندی در آن زمان تا حدود زیادی به پشتوانه همین منبع صورت میگرفت و چه بسیار کتابخانههایی که با استعانت از این منابع سازماندهی و راهاندازی شدند. همیشه یک پای ثابت و پیگیر چاپ و انتشار این کتابها که واقعا حاصل تلاش و کارنامه فعالیت کارکنان دلسوز کتابخانه مرکزی دانشکاه فردوسی، در طول سالهای فعالیت آن به شمار میآیند، استاد بود. همه آنهایی که زیر نظر ایشان کارورزی را گذراندهان، شاهد بودند که علیرغم مشغله فراوان با چه وسواس و عشقی به آمادهسازی و اصلاح این منابع میپرداخت.

سیل افسوس و اندوه در رثای استاد و پیامهای تسلیتی که همه حکایت از بزرگیِ مردی بزرگ داشتند خود گویای این حقیقت تلخ و باورناپذیر بود که "آن چشمه جوشان صفا رفت".

1. عضو هيات علمي مرکز اطلاعات و مدارک علمي کشاورزي و دانشجوي دکتراي کتابداري و اطلاعرساني دانشگاه شهيد چمران اهواز zabedini@yahoo.com

ostad-khaksari — Mon, 06 Aug 2007 09:41:54 GMT

هرگزم نقش تو از لوح دل و جان نروداز دماغ من سرگشته خیال دهنتدر ازل بست دلم با سر زلفت پیوندهر چه جز بار غمت بر دل مسکین من استآن چنان مهر توام در دل و جان جای گرفتگر رود از پی خوبان دل من معذور استهر که خواهد که چو حافظ نشود سرگردان

هرگز از یاد من آن سرو خرامان نرودبه جفای فلک و غصه دوران نرودتا ابد سر نکشد و از سر پیمان نرودبرود از دل من و از دل من آن نرودکه اگر سر برود از دل و از جان نروددرد دارد چه کند کز پی درمان نروددل به خوبان ندهد و از پی ایشان نرود

۱۵ مرداد ۸۶ اولين سالگرد درگذشت استاد خاكساري است.

ياد و نام او را گرامي مي داريم.

آشنايي با برخي راهنماهاي سايت‌هاي اينترنتي

ostad-khaksari — Mon, 02 Oct 2006 13:13:01 GMT

آثار و مقالات استاد ۶

متن كامل مقاله در ادامه مطلب

آشنايي با برخي كتابهاي اطلاع‌ يابي در اينترنت

ostad-khaksari — Wed, 30 Aug 2006 11:52:55 GMT

آثار و مقالات استاد ۵

متن كامل مقاله در ادامه مطلب

آشنايي با نشريه‌هاي معرفي و نقد كتاب

ostad-khaksari — Sat, 26 Aug 2006 13:15:18 GMT

آثار و مقالات استاد ۴

متن كامل مقاله در ادامه مطلب

معرفي سايتهاي ناشران و كتابفروشان اسلامي در اينترنت

ostad-khaksari — Mon, 21 Aug 2006 07:50:18 GMT

آثار و مقالات استاد ۳

متن كامل مقاله در ادامه مطلب

آشنايي‌ با كتابهاي‌ اطلاع‌رساني‌

ostad-khaksari — Sat, 19 Aug 2006 13:16:18 GMT

آثار و مقالات استاد ۲

متن كامل مقاله در ادامه مطلب

كتابخانه‌ مطالعات‌ اسلامي‌ دانشگاه‌ مك‌ گيل‌ كانادا

ostad-khaksari — Thu, 17 Aug 2006 04:39:18 GMT

آثار و مقالات استاد ۱

متن كامل مقاله در ادامه مطلب

یادنامه استاد

ostad-khaksari — Mon, 14 Aug 2006 15:15:49 GMT

در سال 1367 اولين همايش كتابداري و اطلاع رساني پزشكي توسط دانشگاه علوم پزشكي مشهد در بيمارستان امام رضا(ع) مشهد برگزار شد. در اين همايش تمامي كتابداران براي اولين بار دور هم جمع شده و هر يك از دانشجويان كه فردي شاخصي را در اين رشته مي شناخت به ديگري معرفي مي كرد. به ياد دارم از جمله افرادي كه به من معرفي شد استاد خاكساري بود. اولين برخورد ايشان را هيچ وقت از ياد نخواهم برد. به نظرم فردي بسيار متواضع و علاقمند به اين رشته بود و اين برايم بسيار تعجب آور و شوق برانگيز مي نمود. آشنايي اوليه در همين حد باقي ماند. در سال 1370 توسط آقاي حسين عطايي در محل كتابخانه مركزي مجدداً به ايشان معرفي شدم. خوب بخاطر دارم آن سال تازه فارغ التحصيل شده بودم. بعنوان كارشناس كتابداري به خود مي باليدم. اين آشنايي بسيار جدي تر بود. چرا كه در آن همايش عده كثيري از دانشجويان با ايشان آشنا شديم اما معرفي اينجانب به تنهايي به ايشان برايم افتخار آميز بود. پس از چند سال كه توفيق استخدام در كتابخانه مركزي آستان قدس رضوي نصيبم شد و كار در بخش فهرستنويسي كه از آرزوهايم بود به وقوع پيوست بسيار مشعوف شدم. در طي اين مدت با استاد خاكساري چندين بار مشورت كاري داشتم. تا اينكه فرصتي دست داد بعنوان فهرستنويس (براي فهزستنويسي كتابهاي كتابخانه دانشكده ادبيات و الهيات دانشگاه فردوسي مشهد) به صورت پروژه اي در خدمت ايشان باشم. بطوريكه كتابهاي فهرست شده اينجانب توسط استاد بازبيني و بررسي مي شد و افتخار شاگردي ايشان از نزديك برايم فراهم شد. در اين مدت علاوه بر فراگيري امور فهرستنويسي درس تواضع، فروتني و اخلاق را تلمذ نمودم. در اين زمان اندك هرگز بخاطر ندارم ايشان بعنوان مسئول ايرادات اينجانب را گوشزد نموده و به من تذكر بدهد. هميشه قبل از طرح مسئله با خوشرويي در كنارم مي نشست. با فروتني شروع به صحبت مي كرد. ابتدا با ذكر حديثي از ائمه اطهار شروع مي كرد سپس پيرامون حديث صحبت مي كرد در ادامه با چند طنز اجتماعي مناسب و در خور شان بحث را دنبال مي كرد و مي گفت: دوستان و همكاران ما در اين مركز براي اين موضوع چنين تصميمي گرفته اند اگر شما صلاح مي دانيد و به نظر شما مناسب است انجام دهيد. ابتدا فكر مي كردم ايشان براي اولين بار اينگونه برخورد مي كنند ولي با گذشت زمان متوجه شدم رفتار ايشان نه تنها تغييري نكرد بلكه ملايم تر و دوستانه تر گرديد. تازه متوجه شدم مديريت بر قلبها چقدر تاثير گذار، مداوم و بدون ريا است. هرگز بياد ندارم در پشت ميز اداري خود به من امر و نهي كنند هميشه در صحبتهايش از خود به عنوان بنده حقير ياد مي كرد. اين طرز برخورد ايشان در ذهنم باقي مانده و هر وقت ياد استاد مي افتم خاطرات آن ايام در مقابلم جان مي گيرد و اشك در چشمهايم جمع مي شود و بغضي بسيار سنگين گلويم را مي فشرد. نمي دانم طعم فراگيري درس اخلاق را چشيده ايد يا خير. از جمله بهترين درس اخلاقي كه از ايشان فراگرفتم ذكر حديث ائمه اطهار در شروع صحبتهايشان كه چقدر لذت بخش بود. اميدوارم تمامي كتابداران بتوانند با فراگيري درس اخلاق بسان استاد فروتن، متواضع، متعد و صبور باشند.

عيسي اختري طوسي

كتابدار كتابخانه مركزي آستان قدس رضوي

مثنوی افطاریه

ostad-khaksari — Sat, 12 Aug 2006 12:24:18 GMT

مثنوي افطاريه که در ادامه مطلب می آید سروده خود استاد خاكساري است و من از متن دست نوشت تايپش كرده ام.

محمد زره ساز